Những nghiên cứu xã hội học về trẻ em Việt Nam

Mối liên hệ giữa các yếu tố nhân khẩu học - xã hội và tử vong trẻ em dưới 1 tuổi ở Việt Nam

Trần Quý Long

Đề nghị trích dẫn: Trần Quý Long (2016). Mối liên hệ giữa các yếu tố nhân khẩu học - xã hội và tử vong trẻ em dưới 1 tuổi ở Việt Nam. Tạp chí Nghiên cứu Gia đình và Giới, số 1, tr. 61-72.

1. Đặt vấn đề

Tử vong trẻ em dưới 1 tuổi là một chỉ số đầu ra và là một trong những thước đo đặc biệt về tình hình chăm sóc sức khỏe ở một quốc gia bởi vì trẻ em rất nhạy cảm với các điều kiện vệ sinh nghèo nàn, suy dinh dưỡng, hoặc thiếu sự chăm sóc sức khỏe của cha mẹ. Việc giảm số trẻ em dưới 1 tuổi tử vong cũng thường được xem là cách hiệu quả nhất để tăng tuổi thọ bình quân từ khi sinh. Do đó, những hoạt động cụ thể chăm sóc sức khỏe để giảm tử vong trẻ em sẽ có tác dụng lâu dài, dẫn đến những kết quả tốt hơn về dinh dưỡng, giáo dục và sức khỏe sau này (Nhóm hành động chống đói nghèo, 2002). Vấn đề tử vong trẻ em không chỉ được quan tâm thực hiện trong Mục tiêu phát triển thiên niên kỷ gần đây mà xa hơn đã được quy định trong Công ước quốc tế về Quyền trẻ em. Điều 24 của Công ước nêu rằng, các quốc gia thành viên phải theo đuổi việc thực hiện đầy đủ quyền của trẻ em được hưởng mức cao nhất có thể đạt được về sức khỏe và đặc biệt phải thực hiện những biện pháp thích hợp để giảm tỷ lệ tử vong ở trẻ em và trẻ em sơ sinh.

 Việt Nam đã đạt được những thành tựu ấn tượng trong việc giảm tỉ lệ tử vong trẻ em dưới 1 tuổi trong những thập kỷ qua, đặc biệt là trong những năm thực hiện Mục tiêu thiên niên kỷ của Liên hợp quốc. Kế hoạch đặt ra cho việc thực hiện mục tiêu này là giảm 2/3 tỷ lệ tử vong trẻ em dưới 1 tuổi trong khoảng từ 1990 đến 2015 và chỉ tiêu này của năm 2015 là 14,8‰. Có thể nói Việt Nam đã dần đạt được kế hoạch đặt ra của Mục tiêu thiên niên kỷ khi từ năm 2010 đến nay, tỷ lệ tử vong trẻ em luôn đạt dưới 16‰.

Hành vi tìm kiếm sức khỏe cho trẻ em trong gia đình

Đề nghị trích dẫn: Trần Quý Long (2009). Hành vi chăm sóc sức khoẻ trẻ em trong gia đình hiện nay. Tạp chí Nghiên cứu Gia đình và Giới, số 1, tr. 67-79.

1. Đặt vấn đề

Việt Nam là quốc gia luôn nhận thức sâu sắc rằng "Trẻ em là thế hệ tương lai của đất nước", Nhà nước và toàn xã hội có trách nhiệm đối với việc tăng cường đầu tư cho trẻ em, nhằm tạo ra những thế hệ thanh niên khỏe mạnh, đủ sức khỏe, có thể lực tốt, thông minh, hiểu biết và sáng tạo cho quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc (Nguyễn Thị Bình Dương, 2008).

Việt Nam là nước đầu tiên ở châu Á và nước thứ hai trên thế giới phê chuẩn Công ước Quốc tế Quyền Trẻ em vào năm 1990. Từ khi phê chuẩn Công ước, Chính phủ Việt Nam đã sửa đổi và ban hành một số luật và chính sách để thực hiện Công ước ở Việt Nam. Bên cạnh đó, công cuộc Đổi mới được tiến hành từ năm 1986 đã giúp cho nền kinh tế Việt Nam thóat khỏi tình trạng khủng hoảng và liên tục tăng trưởng.

 Trẻ em Việt Nam với tỷ lệ 36% trong cơ cấu dân số đã được hưởng nhiều lợi ích từ những thành tựu phát triển kinh tế của đất nước và từ khi nước ta phê chuẩn Công ước Quốc tế Quyền Trẻ em. Việt Nam đạt được một số mục tiêu quan trọng về bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, được quốc tế đánh giá cao như: Tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh và trẻ dưới 5 tuổi giảm đáng kể trong hai thập kỷ qua. Trong khoảng thời gian từ năm 1990 cho đến năm 2006, tỷ lệ tử vong trẻ dưới năm tuổi giảm từ 58 xuống còn 27 trẻ trong 1.000 trẻ đẻ sống. Cũng trong thời gian này, tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh giảm từ 44 xuống còn 22 trẻ trong 1.000 trẻ đẻ sống.